اخلاق یک رشته علوم ومعارف اسلامی دهم

کتاب درسی اخلاق یک

کتاب درسی اخلاق یک

کتاب درسی اخلاق یک

110235

دوره تحصیلی: 

دوره دوم آموزش متوسطهمتوسطه نظری

علوم و معارف اسلامیپایه دهم-سال تحصیلی: 98-99

کتاب درسی اخلاق یک

کتاب درسی اخلاق یک

خَلق و خُلق
خَلق و خُلق از یک ریشه اند اما معنای متفاوتی دارند. خَلق انسان که طبیعت اوست،
شامل غرائز )شهوت، غضب و…(، احساسات )کنجکاوی، محبت و…(، تمایلات
)حق طلبی، عدالت خواهی و …( و استعدادهای انسان مانند اندیشه ورزی است. اختیار در
به دست آوردن آنها هیچ گونه دخالتی ندارد، و میان تمام انسان ها مشترک است یعنی جزء
ذات انسان هاست. چنان که خداوند متعال می فرماید:
« وَصَوَّرَکُم فَأَحسَنَ صُوَرَکُم »1
امّا خُلق انسان صفاتی است که با عمل و اختیار انسان به تدریج برای او ایجاد می شود
و تغییرپذیر است. اگر از استعدادهای خدادادی خوب بهره برداری کند صاحب صفات
شایسته و اخلاق پسندیده می گردد و اگر از این استعدادهای خدادادی خوب بهره برداری
نشود، دارای صفات اکتسابی ناپسند شده و رذیلت های اخلاقی در او ملکه خواهد شد.
معنای اخلاق
انسان در کارهایی که با اراده و اختیار خود انجام م یدهد، غالباً محتاج به تدبر و تفکر
است؛ یعنی هرکاری که بخواهد انجام دهد، ابتدا خود آن کار و سپس منافع و ضررهایی که
در آن وجود دارد را تصویر کرده و پس از تصدیق به منافع و فایده های آن، اقدام به آن کار
می کند.
در بعضی از کارها، انسان در اثر تکرار زیاد آن کار، به طور خودکار عمل م یکند؛ مانند
شخص بخشنده به هنگام کمک به نیازمندان و یا فرد شجاع در رفتن به میدان نبرد و حمله به
دشمن؛ چرا که این اعمال در اثر تکرار در وجودشان رسوخ کرده و به صورت ملکه در آنها
شکل گرفته است. این ملکهٔ راسخه در نفس را خُلق می گویند.
اخلاق، جمع خُلق است. بنابراین، اخلاق عبارت است از ملکات نفسانی که به سبب آن،
کارها به آسانی و صرف زمان اندک از انسان صادر می شود. البته این به معنای نیاز نداشتن به
تفکر نیست.در هر عمل اختیاری انسان، حتماً تفکر هست. اما در این اعمال، تفکر، بسیار
سهل و سریع انجام می گیرد. در حقیقت، در این موقعیت ها اشتیاقی برای انجام رذیلت
وجود ندارد تا انسان در هنگام تفکر به دو سمت کشیده شود، بلکه به راحتی در فکر و اندیشهٔ
خود، این قبیل اعمال را برم یگزیند و اراده می کند و انجام می دهد. اگر یک فضیلت اخلاقی
در انسان به صورت ملکه درآید عمل مربوط به آن به آسانی و راحتی مورد توجه نفس قرار
م یگیرد و آن را اراده می کندانسان اخلاقی
در بینش الهی، کسانی را انسان اخلاقی و صاحب حُسن خلق م یدانند که مُتَخلقِّ به اخلاق
الهی و مؤدَّب به آداب دینی بوده و در همهٔ موضوعات و مسائل، پایبند به دستورات دین و عامل
به آنها باشند. اگر خلق و خوی پیامبر گرامی اسلام را تحلیل و بررسی کنیم، جز قرآن و
دستورات آن، چیز دیگری مشاهده نکرده و وجود شریفش را قرآن مجسم خواهیم یافت.
حُسن خلق منحصر در خو شزبانی و خوش رفتاری با مردم نیست. گرچه آنها نیز بخشی از
اخلاق بوده و حائز اهمیت است. از ای نروست که در روایات معصومین ، حسن خلق
را به اوصاف متعددی از قبیل صبر، سخاوت، تواضع، حلم و بردباری، رفتار ملایم با مردم،
پرهیزکاری و پاکدامنی، دوری از گناه، طلب روزی حلال و توسعه در زندگی خانوادگی

رفتار خوب، کلام طیب و برخورد با بندگان خدا با چهرهٔ گشاده و امثال اینها تعریف
کرده اند. 1
بنابراین معیار و ملاک اخلاق نیک و حسن خلق، تنها برخورد خوب و خوش اخلاقی
نیست. بلکه هر عمل یا صفتی که باعث کمال انسان شود در دایرهٔ عمل و صفت اخلاقی قرار
م یگیرد و صاحب آن را دارای حُسن خلق می دانیم و البته پروردگاری که انسان را آفریده
و بر زوایای پنهان و آشکار وجود او از همه آگا هتر است، بهتر از هرکسی می تواند افعال و
صفاتی را که موجب کمال بشر از حیث فردی و اجتماعی م یشود، تعیین کند؛ چنان که قرآن
می فرماید:
« وَلَقَد خَلَقنَا ا لاِنسانَ وَنَعلَمُ ما تُوَسوِسُ بِهِ نَفسُهُ »2
« ما انسان را آفریدیم و از آنچه نفسش به آن وسوسه می کند، آگاهیم. »

شما می توانید کتاب درسی اخلاق یک را از اینجا دانلود کنید.

کتاب های درس پایه دهم

نوشته های مرتبط

گام به گام ریاضی یک فصل یک ص 23

بارم بندی درس منطق دهم

بارمبندی تاریخ اسلام یک

ارسال دیدگاه

این وب سایت از کوکی شما برای ارتقاع سرویس استفاده می کند . موافقت بیشتر بخوانید